🛑 ඔබේ ඉඩම කාටවත් හොරෙන් විකුණන්න බැරි වෙන්න “නීතිමය අගුලක්” දාන්නේ කොහොමද?

ලංකාවේ වර්තමාන තත්ත්වය අනුව ඉඩම් වංචා සහ හොර ඔප්පු සැකසීම ඉතාම ඉහළ ගොස් තිබෙනවා. ඔබ විදේශගතව සිටින අයෙක් නම් හෝ ඔබේ දේපළ පදිංචියෙන් බැහැරව පවතින්නේ නම්, කවුරුන් හෝ “හොර ඔප්පුවක්” මගින් ඔබේ ඉඩම වෙනත් අයෙකුට පැවරීමට ඇති ඉඩකඩ වැඩියි.

මෙවැනි වංචාවලින් බේරීමට අපිට තිබෙන හොඳම විසඳුම තමයි “කේවියට්” (Caveat) සටහනක් යෙදීම. මෙය ඔබේ දේපළට ලබාගත හැකි ඉහළම ආරක්ෂාවකි.

❓ මොකක්ද මේ “කේවියට්” (Caveat) එකක් කියන්නේ?

සරලවම කිවහොත්, මෙය ඉඩම් රෙජිස්ට්‍රාර් කාර්යාලයේ (Land Registry) ඔබේ ඉඩමට අදාළ පත්තිරුවේ (Extract) සටහන් කරන “අනතුරු ඇඟවීමේ නිවේදනයකි”. මෙමගින් රෙජිස්ට්‍රාර්වරයාට දැනුම් දෙන්නේ, අදාළ ඉඩම සම්බන්ධයෙන් කිසිදු ගනුදෙනුවක් (විකිණීමක්, පැවරීමක් හෝ උකස් කිරීමක්) ඔබගේ අනුදැනුමකින් තොරව ලියාපදිංචි නොකරන ලෙසයි.

🎯 මේ ආරක්ෂාව ලබාගත යුත්තේ කවුද?

• ✈️ විදේශගතව සිටින හිමිකරුවන්: ඔබ ලංකාවේ නොමැති අතරතුර දේපළ ආරක්ෂා කර ගැනීමට.

• 💰 ඉඩම් ගැනුම්කරුවන්: ඉඩමක් මිලදී ගැනීමට අත්තිකාරම් (Advance) ගෙවා, ඔප්පුව ලියන තෙක් අතරමැද කාලයේදී අයිතිකරු එය වෙනත් අයෙකුට විකුණයි කියා බියක් ඇත්නම්.

• 👨‍👩‍👧‍👦 පවුල් ආරවුල් ඇති දේපළ: සහෝදරයන් හෝ ඥාතීන් අතර බෙදා නොගත් ඉඩම් හොර රහසේ විකිණීම වැළැක්වීමට.

• ⚖️ නඩු පවතින දේපළ: ඉඩමක අයිතිය ගැන අධිකරණයේ නඩුවක් පවතින විට, නඩු තීන්දුව ලැබෙන තෙක් ඉඩම අන්සතු කිරීම වැළැක්වීමට.

📝 කේවියට් එකක් දාන නිවැරදි පියවර (How to Apply)

මෙය ඔබ විසින්ම කිරීමට වඩා නීතිමය උපදෙස් මත සිදු කිරීම වඩාත් සුදුසුයි:

1. නීතිඥ සහාය: පළපුරුදු නොතාරිස්වරයෙකු හෝ නීතිඥවරයෙකු ලවා “කේවියට් දැන්වීම” (Caveat Application) සහ ඊට අදාළ දිවුරුම් ප්‍රකාශය සකස් කරගන්න.

2. ලේඛන සකස් කිරීම: ඉඩමේ පැහැදිලි විස්තර, ඔප්පු අංකය සහ පත්තිරු (Extracts) පිටපත් ලබා දෙන්න.

3. රෙජිස්ට්‍රාර් කාර්යාලයට ඉදිරිපත් කිරීම: අදාළ ඉඩම් රෙජිස්ට්‍රාර් කාර්යාලයට නියමිත ගාස්තු ගෙවා මෙය ලියාපදිංචි කළ යුතුයි.

4. පත්තිරුවේ සටහන් කිරීම: ලියාපදිංචියෙන් පසු රෙජිස්ට්‍රාර්වරයා විසින් ඉඩමේ පත්තිරුවේ රතු පැහැයෙන් “කේවියට් එකක් පවතී” යනුවෙන් සටහන් කරනු ලබයි.

⚖️ මෙහි ඇති නීතිමය වලංගුභාවය සහ ආරක්ෂාව (Legal Validity)

යම් අයෙක් ඔබේ ඉඩමට හොර ඔප්පුවක් සකස් කර එය ලියාපදිංචි කිරීමට උත්සාහ කළහොත් කුමක් සිදුවේද?

• දැනුම් දීම: ඉඩම් රෙජිස්ට්‍රාර්වරයා එම ගනුදෙනුව ලියාපදිංචි නොකර, වහාම ඒ පිළිබඳව ඔබට ලියාපදිංචි තැපෑලෙන් දැනුම් දීමට නීතියෙන් බැඳී සිටී.

• කාලය ලැබීම: මෙම දැනුම් දීමෙන් පසු, අදාළ හොර ගනුදෙනුවට එරෙහිව අධිකරණයට ගොස් “වාරණ නියෝගයක්” (Enjoining Order) ලබා ගැනීමට ඔබට අවශ්‍ය කාලය හිමිවේ.

• වංචාව වැළැක්වීම: කේවියට් එකක් හරහා කෙළින්ම වංචාව නතර නොවුණත්, වංචාව ලියාපදිංචි වීමට පෙර ඔබට ඒ ගැන දැනුම් දී එය වැළැක්වීමට අවශ්‍ය “නීතිමය පලිහ” මෙයින් සැපයේ.

⚠️ විශේෂ අවධානයට! (Important Tips)

• කල් ඉකුත්වීම: කේවියට් එකක වලංගු කාලය වසර 02ක් පමණි. එම කාලය අවසන් වීමට පෙර එය නැවත අලුත් (Renew) කිරීමට අමතක කරන්න එපා. නැතිනම් ඔබේ ඉඩමට තිබූ “නීතිමය අගුල” ඉබේම ඇරෙනු ඇත.

• ගාස්තු: මෙය ලියාපදිංචි කිරීමට වැය වන්නේ ඉතා සුළු මුදලකි. නමුත් එමගින් ලැබෙන ආරක්ෂාව කෝටි ගණනක් වටිනා ඔබේ ඉඩමට ඉතා වැදගත් වේ.

නිගමනය: ඔබේ දේපළ කියන්නේ ඔබේ ජීවිත කාලය පුරා කළ කැපවීමේ ප්‍රතිඵලයක්. ඒ නිසා අදම ඔබේ ඉඩමටත් කේවියට් (Caveat) ආරක්ෂාව දාගන්න.

මෙවැනි වැදගත් තොරතුරු තවත් දැනගන්න ශ්‍රී ලංකාවේ අංක 1 දේපළ වෙළඳාම් අඩවිය වන AduwataGewalIdam.lk සමඟ රැඳී සිටින්න. 🛡️🏠